Dwukrotnie pisał Słowacki "Mazepę", na scenie nie widział go ani razu. A jednak spośród wspaniałych dramatów poety ten właśnie zrobił po "Kordianie" największą karierę zarówno sceniczną jak i literacką. Nie tylko za sprawą pierwowzoru bohatera, Jana Mazepy, znanego i ze swych działań politycznych i - zwłaszcza - z licznych romansów, ale głównie dzięki niewątpliwym walorom dramaturgicznym utworu: ostrości harakterów, nieoczekiwanym zwrotom akcji, gwałtowności konfliktów. Holoubek spróbował dotrzeć poza zewnętrzną warstwę tej tragedii miłosno-rodzinnej - trafnie odczytując intencje wielkiego poety, dostrzegł w "Mazepie" przede wszystkim dramat konfliktu moralnego dwóch generacji: starego świata szlacheckiej pychy i bezwzględności oraz czystego, młodego świata pięknych ideałów romantycznych.