Powstanie styczniowe. Ciężko ranny powstaniec książę Józef Odrowąż znajduje schronienie w zrujnowanym dworku, gdzie żyje młoda szlachcianka Salomea Brynicka i opiekujący się nią stary sługa Szczepan. Między dziewczyną i księciem rodzi się uczucie. Dwór rewidowany jest nieustannie przez kozaków. Pewnego dnia przyjeżdża do niego komisarz Rządu Narodowego Hubert Olbromski wraz z adiutantem. Spór komisarza i Odrowąża dotyczący słabości powstania ujawnia głębokie podziały i tragiczne osamotnienie walczących. Miłość młodych okazuje się...

Dziennikarz sportowy i jego żona planują spędzić niedzielę na swoim jachcie. Po drodze zabierają młodego autostopowicza. Na łódce między mężczyznami zaczyna toczyć się gra, ujawniająca, że wbrew pozorom obaj - pewny siebie 40-letni konformista i 20-letni buntownik - są podobni, łączy ich to samo pragnienie władzy, dominacji i chęć posiadania.
Legendarny fabularny debiut Romana Polańskiego, zaskakujący precyzją scenariusza, dojrzałością warsztatu, umiejętnością inscenizacji (w czym olbrzymia zasługa operatora, Jerzego Lipmana), prowadzenia aktorów - z klimatyczną muzyką Krzysztofa Komedy w tle.