Wszystkie konsystencje dorastania – Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni

Dwa miesiące okazują się być czymś o wiele większym niż nudną tułaczką w kolorowych tenisówkach – to szarpanina gwałtownych emocji i konfrontacja z tymi, które pozostawały zakopane najgłębiej. To walka o zachowanie na tej wściekle pędzącej karuzeli choćby odrobiny sprawczości.

Na pierwszy plan bezpardonowo wparowują młode twarze, które choć akompaniowane przez bardziej doświadczonych Romę Gąsiorowską i Jacka Borcucha, kradną całą uwagę widza i są pulsem tej de facto prostej historii. Robią to zresztą z bezczelną łatwością nowicjuszy.

Julia Totoszko nosi w sobie Ninę tak, jakby znała ją od dziecka, nie od castingu – każde jej spojrzenie jest jednocześnie atakiem i obroną, każde milczenie, gdy zaciska usta na kolorowych wejpach, waży tyle, co najbardziej skomplikowany monolog, i to ona, nie scenariusz, decyduje, kiedy fala uderzy, a kiedy się cofnie. Rozbudza ekran nadając całej treści „Fluidów” polotu, tempa i może nawet większej niż aspirowano głębi i temperamentu.

Obok niej Wiktoria Węglowska jako Miki, płynie zupełnie innym nurtem – cichszym, głębszym, mniej widowiskowym, momentami niedopowiedzianym, ale granym z wielką precyzją w tej urzekającej minimalności.

Jan Sałasiński w roli Kamila, dorzuca do tej mieszanki coś, czego nie da się wyreżyserować – dialog brzmiący tak, jakby ktoś go nie tyle napisał, co podsłuchiwał na szuwarach pod mazurskim pomostem. I to on, chłopak z drugiego planu, daje całej tej płynności jedyny stały ląd, przy którym można zacumować.

W ich duecie z Totoszko dzieje się najprzyjemniejsza dla oka magia – rozmawiają tak urokliwie naturalne, że wymykają się tej nadętej koturnowości, którą jak warstwą grubego gipsu polskie kino okłada zazwyczaj nastoletnie dramaty.

Cały ten układ Niny z Kamilem, ta gęsta od niedopowiedzeń i lepka od potu chemia, gdzie każde słowo jest o milimetr za krótkie, a spojrzenie o jotę przeciągnięte, zaczyna się dziwnie rymować z tym, co dzieje równolegle na linii ojciec-córka. Te dwie relacje tną film dokładnie tym samym, szarpanym rytmem: jedno napędza drugie i tak w kółko, w psychopatycznym cyklu. Aż człowiek ma ochotę wysiąść z tego pociągu, ale drzwi są zacięte na amen. Tu lecą iskry, które postaci Niny nadają konturów. Chce się w nią wierzyć, chce się widzieć więcej niż zaledwie archetyp, zbiór zachowań tożsamy z wynikiem wyszukiwania w Google terminu „zbuntowana nastolatka”.

Dorośli dla gatunku coming-of-age są tu natomiast, niezmiennie, jak kotwica rzucona gdzieś w głębię kadru, żeby wiadomo było, skąd się ta nastoletnia burza w ogóle wzięła. Oboje dryfują jak boje, gdzieś w tle tej powodzi, ale nawet ich doświadczenie nie pozwala im porządnie się w rolach zanurzyć, choć aktorsko to przecież wilki morskie.

Mogłoby się wydawać, że wszystkie filmy o dorastaniu czerpią dokładnie z tej samej puli klisz, a polskie kino inicjacyjne już w ogóle nie potrafi wysiąść z tego oklepanego kajaka: jezioro, Mazury, chybotliwe deski pomostu i taniec w wysokiej trawie pod koniec sierpnia.

Można by kręcić nosem, że to wizualny manewr z podręcznika festiwalowej elegancji, ale gdy patrzy się na te konkretne mazurskie plenery Miłosza Kasiury skąpane w specyficznym, nieco nostalgicznym świetle, trudno nie ulec temu plastycznemu nastrojowi. To kino, które bardzo chce być dotykalne, które próbuje zamknąć w ramie letnie popołudnie z całym jego parzącym bagażem, nawet jeśli czasem gubi po drodze oddech samej opowieści.

A jednak, gdy zapalają się światła i wychodzimy wprost we wczesnojesienną pulpę chłodnego przywitania, czuć po tym filmie zaskakująco ciepły ślad. Ma w sobie tyle rzemieślniczej uczciwości, czułego, nienachalnego oka i aktorskiego blasku, że warto było poczekać, aż ta niespokojna debiutancka fala wyrzuci go wreszcie na festiwalowy, gdyński brzeg.