Nie pytaj o wiek – Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni

W trakcie seansu, nie jesteśmy w stanie do końca rozgryźć zasad tego świata. Czy to naprawdę ta idealna rzeczywistość, w której „wiek nie ma już znaczenia”? Czy znany nam age gap przestaje istnieć? Czy związek sześćdziesięciolatka z dwudziestolatką rzeczywiście nikogo już tutaj nie dziwi i nie wywołuje skrajnych emocji? I czy wyeliminowanie fizycznej starości oznacza, że wyeliminowaliśmy również wszystko, czego się wraz z nią podświadomie boimy?

Ale im bardziej wejdziemy w ten świat, tym szybciej zrozumiemy, że to nie na te pytania Rogowska chce nam udzielić odpowiedzi. Bo „Czas, który nie nadszedł” może i zaczyna się od lęku przed starością, ale ostatecznie jest przede wszystkim historią o miłości. I to miłości wyjątkowo urzekającej, subtelnej, pozbawionej taniego sentymentalizmu.

Sara i Oskar poznają się jeszcze we współczesnym, dobrze znanym nam świecie. Nie ma tu wielkiego filmowego przeznaczenia, które od pierwszego spojrzenia mówi bohaterom: oto osoba, z którą spędzicie resztę życia. Jest za to młodzieńcza lekkość, spontaniczny flirt, ciekawość drugiego człowieka i chemia, którą naprawdę czuć między Anną Bieżyńską (Sarą w młodości) a Dobromirem Dymeckim. Ich relacja szybko przeradza się w miłość, a wraz z nią pojawia się obietnica wspólnego starzenia się – bez względu na to, co przyniesie przyszłość.

Bo w wykreowanym przez Rogowską świecie, starzenie się nie jest już czymś, na co trzeba po prostu czekać. Jest problemem, który można wyeliminować. Oskar decyduje się na kurację, która zatrzymuje jego biologiczne starzenie. Sara zostaje natomiast przy swoim naturalnym rytmie życia. Ich drogi się rozchodzą, a wraz z nimi zaczyna się właściwy eksperyment filmu – co dzieje się z miłością, kiedy dla jednej osoby czas płynie dalej, a dla drugiej właściwie się zatrzymuje?

Po latach spotykają się ponownie. Sara ma za sobą całe życie, którego Oskar nie przeżywał razem z nią. Jej ciało nosi na sobie wszystkie lata i doświadczenia, które minęły od ich pierwszego spotkania. On natomiast wygląda dokładnie tak, jak wtedy, gdy poznali się na dworcu. Dla Sary czas zostawił widoczny ślad na twarzy i ciele. Dla Oskara – niemal żadenego. I właśnie w tej różnicy film znajduje swój najbardziej ludzki wydźwięk. Zamiast opowiadać wyłącznie o technologii, która pozwala zatrzymać starzenie, pyta o cenę takiej decyzji i o to, czy można zatrzymać ciało, nie zatrzymując przy okazji własnego życia.

Ogromna w tym zasługa znakomitego aktorstwa. Agata Kulesza traktuje Sarę z niezwykłą delikatnością i empatią, pokazując piękno dojrzałości oraz autentyczne pogodzenie się z własnym losem, podczas gdy Dobromir Dymecki świetnie oddaje tragizm postaci uwięzionej w wiecznej, powierzchownej młodości. Wizualnie film dopełniają stonowane, chłodne zdjęcia oraz hipnotyzująca ścieżka dźwiękowa, która potęguje poczucie osamotnienia bohaterów.

Najlepiej w „Czasie, który nie nadszedł” działa sposób opowiedzenia tej historii – połączenie linearnej narracji z okrojoną liczbą retrospekcji. Bo film bardzo długo nie daje nam tego, czego jako widzowie najbardziej chcemy. Odpowiedzi.

Wiemy, że bohaterowie kiedyś podjęli trudną, ważącą na ich losach decyzję. Wiemy, że wydarzyło się coś ważnego. Wiemy, że ich przeszłość jest kluczem do tego, co oglądamy teraz. Ale reżyserka nie daje nam od razu gotowej układanki. I człowiek powoli zaczyna się niecierpliwić. Co się wtedy wydarzyło? Jak do tego doszło? Co czuli? Dlaczego podjęli właśnie taką decyzję? Co właściwie stało się pomiędzy nimi?

Ale zamiast budować historię wyłącznie wokół sekretów przeszłości, Rogowska opiera ją na tym, co dzieje się między bohaterami teraz. Nie stara się za wszelką cenę odkryć przed widzem wszystkich kart. Opowiada o emocjach, które zostały po decyzjach sprzed lat. O tym, że czas może minąć, a pewne uczucia wcale nie muszą odejść razem z nim. Przeszłość cały czas jest obecna, ale pozostaje trochę poza kadrem. Dostajemy jej małe fragmenty, a resztę dopowiadamy sobie sami.

Dlatego historia Sary i Oskara tak silnie wzrusza. „Czas, który nie nadszedł” nie próbuje udowadniać, że miłość jest wieczna za sprawą wielkich, podniosłych słów. Pokazuje ją raczej poprzez wybory bohaterów i ich konsekwencje. Przez to, co zostało między nimi, kiedy minęły dekady. Przez spojrzenia, niedopowiedzenia i świadomość, że pewnych rzeczy po prostu nie da się już cofnąć. Jest w tej historii coś prostego i prawdziwego – miłość, która musi zmierzyć się z nieuchronnym czasem.

Science fiction jest tu świetnie wykorzystanym narzędziem. Sposobem, żeby opowiedzieć o czymś, co wcale fikcją nie jest. O starzeniu. O przemijaniu. O strachu przed śmiercią. O miłości i o tym, co zostaje z niej po latach.

„Czas, który nie nadszedł” to film, który broni się prostotą. A widz, który na początku najchętniej odrzuciłby zaproszenie na jego chrzest, zostaję z poczuciem, że chyba jednak warto było temu raczkującemu dziecku gatunku dać szansę na pierwsze kroki.