Źle się patrzy na smutnych ludzi – Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni

Paulina Michta, reżyserka:

Pomysł na film był reakcją na żałobę, która wydarzyła się w mojej rodzinie. Zaczęłam się zastanawiać nad jej historią, tym o czym się nie mówiło. Zainteresowałam się też tematem traumy międzypokoleniowej. Z tej refleksji narodził się scenariusz.

Wanda po samobójczej śmierci swojego brata Maksa, wraca do swojego domu rodzinnego by odebrać zapisaną jej w testamencie kolekcję kaset. Na nagraniach dziewczyna trafia na zagadkę, która prowadzi ją do poznania tajemnicy śmierci brata. Nad każdym jej ruchem czuwa emocjonalnie zdystansowany ojciec.

Chciałam opowiedzieć o traumie. Mimo, że historia została przepuszczona przez filtr gatunkowy, u jej podstaw są elementy, które się wydarzyły - myślę, że nie tylko w mojej rodzinie, takie jak np. topienie szczeniąt, których było za dużo w miocie na oczach dziecka. Podczas tworzenia tego filmu dużo myślałam o naturze zła. Jak to jest, że wyrastamy z domu, w którym wychowuje nas ktoś przejawiający skłonności do okrucieństwa - jaka jest szansa, że sami zostaniemy tym złem skażeni i będziemy dalej zarażać innych, a jaka, że jesteśmy na nie odporni i go nie odziedziczymy.

Cień bezwzględnego ojca wciąż towarzyszy Wandzie, nawet w dorosłym życiu. Bohaterka musi zmierzyć się nie tylko z widmem brata spoglądającym z nagrań, ale i z wrodzonym poczuciem winy. Razem z Patrykiem Romanem, autorem zdjęć do filmu, odbyliśmy dużo dyskusji na temat tego jak chcemy fotografować granego przez Pawła Wilczaka ojca. Zależało nam by był on cieniem i w obrazie, stąd decyzja by pokazywać go oszczędnie, często w nieostrościach i na drugim planie. Długoogniskowe obiektywy, które Patryk zaproponował, mam wrażenie pomogły w stworzeniu napięcia między bohaterami. Pamiętam, że rozmawialiśmy też dużo o symbolice i o motywie wody, która kojarzy się z jakimś oczyszczeniem, ale i z niebezpieczeństwem, rwącym prądem. Ostatecznie w filmie występują dwa żywioły.

Pamiętam też, jak pierwszy raz zobaczyliśmy dom, w którym zdecydowaliśmy się kręcić. To śmieszne uczucie, kiedy przez parę miesięcy coś sobie wyobrażasz w swojej głowie, a później dokładnie to widzisz i wiesz, że to to, bez zawahania. Miałam tak dwa razy – za pierwszym, kiedy zobaczyliśmy naszą lokację, za drugim, kiedy pierwszy raz rozmawiałam o postaci Wandy z Basią Liberek.

Bardzo dużo serca w film włożyli aktorzy, z którymi na bieżąco konsultowałam scenariusz – Basia Liberek, Paweł Wilczak, Michał Włodarczyk oraz Kuba Dyniewicz, który wcielił się w młodszego brata Wandy, Maksa. Ta postać była o tyle dla mnie trudna, ponieważ poznajemy go jedynie z nagrań. Kuba nagrania te realizował w większości sam, dokładając do filmu element dokumentalnej improwizacji, przez co mam poczucie udało się w bardzo krótkim czasie przedstawić postać z krwi i kości, ze swoim poczuciem humoru i poglądem na świat. Wydaje mi się, że mam dużo szczęścia w dobieraniu ludzi, z którymi pracuję i tworzę filmy. Tutaj naprawdę miałam poczucie, że każdy członek ekipy był zaangażowany w projekt i dołożył swoją cegiełkę, czyniąc ten film lepszym, za co jestem bardzo wdzięczna.