Audiodeskrypcja sztuką, nie wyłącznie narzędziem dostępności – czas na nowy konkurs, którego celem jest wyłonienie najlepszej audiodeskrypcji przygotowanej do polskiego filmu, który był dystrybuowany w kinach w 2025 roku i do którego została udostępniona audiodeskrypcja w aplikacji Kino Dostępne. Nagrody zostaną przyznane twórcom audiodeskrypcji – autorom skryptów oraz konsultantom, jeśli uczestniczyli w procesie ich powstawania.
Konkurs ma szczególny wymiar społeczny i kulturowy. Chcemy, aby audiodeskrypcja była postrzegana nie tylko jako narzędzie dostępności, lecz także jako ważny element sztuki filmowej. Za każdą audiodeskrypcją stoją jej twórcy, mierzący się z niełatwym zadaniem – przekładem obrazu na słowo. Dobra audiodeskrypcja to rodzaj tłumaczenia wymagający wyjątkowej wrażliwości, znajomości języka kina, wyczucia rytmu i słowa oraz odpowiedzialności wobec widza. Konkurs ma zwrócić uwagę na niewidoczną dla większości widzów dziedzinę kina, jaką jest audiodeskrypcja i być wyrazem uznania dla osób, które ją tworzą.
Konkurs przebiega dwuetapowo. W pierwszym etapie profesjonalne Jury wybierze 7 najlepszych audiodeskrypcji spośród 37 zakwalifikowanych filmów (lista poniżej). Następnie wyłoniona przez ekspertów shortlista zostanie poddana głosowaniu Publiczności.
W skład Jury weszli eksperci z dziedziny tworzenia audiodeskrypcji oraz specjaliści z zakresu krytyki filmowej:
Katarzyna Anzorge – twórczyni audiodeskrypcji, aktorka i lektorka, ekspertka w dziedzinie dostępności filmu
Radosław Czerniakiewicz – konsultant audiodeskrypcji, związany z Internetowym Klubem Filmowym Osób Niewidomych „Pociąg” Stowarzyszenia De Facto
Roman Roczeń – niewidomy artysta muzyczny, działacz społeczny i dyrektor ds. dostępności Fundacji Kino Dostępne
Artur Zaborski – krytyk i dziennikarz filmowy, współpracownik Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni
Jury przyzna również specjalne Wyróżnienie dla jednej audiodeskrypcji, która wyróżnia się „mistrzostwem decyzji audiodeskrypcyjnej”, czyli świadomym wyborem tego, co w obrazie najważniejsze dla zrozumienia filmu, emocji sceny i relacji między bohaterami. Istotne są także: rytm opisu, wyczucie ciszy, oszczędność słowa oraz umiejętność oddania znaczeń wizualnych bez nadinterpretacji.
Drugim etapem konkursu będzie Głosowanie Publiczności, w którym wezmą udział osoby niewidome i słabowidzące należące do klubu filmowego „Pociąg” prowadzonym przez Stowarzyszenie De Facto. Film wybrany przez Publiczność zostanie uhonorowany nagrodą główną Konkursu.
Uroczyste wręczenie nagród odbędzie się 25 września 2026 roku podczas Młodej Gali 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Przyznane zostaną Nagroda Główna Publiczności w wysokości 5 000 zł oraz Wyróżnienie Jury w wysokości 2 500 zł.
Współpraca z Festiwalem Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni podkreśla rosnące znaczenie dostępności w polskiej kulturze filmowej. Wierzymy, że „Audiodeskrypcja Roku” stanie się ważnym wyróżnieniem dla twórców, a jednocześnie przyczyni się do popularyzacji standardów dostępności oraz zwiększania obecności widzów niewidomych i słabowidzących w świecie kina.
Organizatorami konkursu są Stowarzyszenie De Facto i Fundację Kino Dostępne, w partnerstwie z Pomorską Fundacją Filmową w Gdyni, producentem Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Projekt jest współfinansowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej.