Apostołowie rock’n’rolla. – Polish Film Festival

To już rozumiem, skąd to porozumienie. Patryk. Jesteś aktorem po łódzkiej filmówce – świetne wykształcenie. Mikołaj to naturszczyk. Grało się z nim jakoś inaczej?

Patryk Pietrzak: Przede wszystkim to też jestem muzykiem, drogę aktorską wybrałem trochę z braku laku. Miałem dziewiętnaście lat, ludzie wybierali jakieś dziwne kierunki, a ja miałem zespół i graliśmy na salce prób. Pomyślałem, że aktorstwo to coś podobnego. Teraz jestem dwuzawodowy, ale nadal bardziej czuję się muzykiem.

Nie miałem pomysłu na przyszłość i wszystko, co wydarzyło się później, to, że w ogóle pracuję w tym zawodzie, uważam za wyjątkowe. Może dlatego nie mam napięcia, które czasem istnieje u aktorów wobec tego zawodu. Kiedy usłyszałem o tym filmie, czułem, że to są tory, które rozumiem.

A z Mikołajem może nie było tak, że cały czas gadaliśmy o muzyce, ale mam wrażenie, że od początku zbudowaliśmy relację, która później była potrzebna naszym postaciom. Mogielnicki jest starszy, po różnych doświadczeniach, trochę lepiej zna koniunkturę muzyczną, a jednocześnie widzi zapał i czystość Borysewicza.

Bardzo dobrze mi się pracowało z Mikołajem, dlatego że nie miał tych naleciałości, które czasem daje szkoła. Warsztat aktorski to jedno, ale szkoła potrafi też wytworzyć pewne psychiczne łańcuchy. Ja się przed tym bardzo broniłem. Cały czas robiłem coś innego, brałem wolne, żeby grać koncerty. Do dzisiaj lubię przechodzić z jednego świata w drugi.

To było dla mnie bardzo naturalne spotkanie. Mam nadzieję, że ta relacja którą zbudowaliśmy przekłada się też na ekran.

Ciekawe jest to, że tak wielu muzyków było zaangażowanych w ten proces. Jan Holoubek gra jazz na perkusji i powiedział mi kiedyś, że na planie warsztat muzyczny pomaga mu w komunikacji z ekipą. Czy język muzyki pomagał wam w pracy na planie?

Mikołaj Bukrewicz: Absolutnie. To jest gra zespołowa. Tak samo jak w salce prób: kolega coś gra i ty musisz się do tego ustosunkować, coś dopowiedzieć, a może siedzieć cicho. Może jest czas na solówkę, a może trzeba jeszcze chwilę poczekać i skleić się z bębniarzem, żeby trzymać groove.

Tak samo jest w scenach, które gramy. Patryk coś mówi, a ja odpowiadam dostosowując się do rytmu sceny.

Patryk Pietrzak: Dużo wynikało po prostu z sytuacji. Czasem nagle wydarzyło się coś nieoczekiwanego, jakaś improwizacja. Krisowi to się podobało, zostawiał takie rzeczy. Znowu jak w muzyce: masz podstawową melodię, temat, którego się trzymasz, ale możesz też na nim coś zbudować, rozwinąć go.

Mikołaj Bukrewicz: Nie jestem pewien, czy choć jedną linijkę scenariusza wypowiedziałem w scenie tak, jak była zapisana.

Jest taki mit o muzykach, zwłaszcza rockowych, że to są ludzie z gigantycznym ego. Gitarzyści to już w ogóle: oby tylko do solówki. Ale z własnego doświadczenia basisty wiem, że gdy grasz na scenie to liczy się tylko zespół i piosenka, jednostka gdzieś znika.

Mikołaj Bukrewicz: Z mojej perspektywy muzyk zawsze ma służyć piosence. Piosenka jest na pierwszym miejscu.

A ego? Dla mnie to takie narzędzie do wglądu w samego siebie. Egocentryzm, nie wiem, czy egoizm, pewnie jakieś skrawki narcyzmu, pozwalają ci spojrzeć w siebie. Ze sztuką i twórczością trochę tak jest – musisz stanąć przed lustrem, spojrzeć na siebie, przyjąć to, jaki jesteś, i sprawdzić, co możesz z tym zrobić.

A propos basu – od jakiegoś czasu gram na nim dosyć intensywnie i uważam, że to jest najlepszy poskramiacz ego. Zwłaszcza dla frontmenów. Ja całe życie byłem w zespołach liderem, ciągle z przodu. Przyzwyczaiłem się, ale czasem zapędza mnie to w kozi róg. A jak mam bas to staję z tyłu, kleję się z bębniarzem i buduję ten obszar, w którym ktoś inny może zagrać solówkę albo zaśpiewać.

Patryk Pietrzak: Z tym ego to ciekawa sprawa. Nie oszukujmy się: gdyby ego nie dyktowało nam czegoś, to by nas tutaj nie było. Może nawet to jakiś narcyzm.

Jestem przekonany, że oba moje zawody wybrałem właśnie przez to. Nawet na egzaminie do szkoły powiedziałem, że lubię być na scenie. Uważałem, że aktorstwo i muzyka mają tu coś wspólnego. To jest jakaś emanacja ego.

Natomiast ja dążę w jednym i drugim zawodzie do tego, że kiedy coś wykonuję, to znikam. Najfajniej jest w teatrze, filmie i muzyce, kiedy coś robię i czuję, że mnie nie ma. Nie myślę o tym, kim jestem, tylko wykonuję zadanie, zapadam się w nim. A może właśnie dopiero wtedy to jestem ja?

Mikołaj Bukrewicz: Mówisz dokładnie to samo, co Krzysiek [Oleksyn] mówił w innym wywiadzie: że oddając się sztuce, pomysłowi, znikasz ty, twoje ego i twoje potrzeby, a działasz w służbie temu celowi.

Patryk Pietrzak: Tylko musi być jakiś egocentryzm. Z jakiegoś powodu jakaś siła pchnęła nas, żeby iść przed ludzi i coś pokazywać.

Mikołaj Bukrewicz: Co za siła znowu? Po prostu lubisz być w centrum uwagi. Taka jest prawda, lubimy to i dobrze się z tym czujemy.

Patryk Pietrzak: No właśnie, to jest ten egocentryzm. Z drugiej strony mam 35 lat i mam wrażenie, że taki okres ego, który prowokuje do ciągłego zbijania się z tym ego, trochę mam za sobą. Grałem w zespole Ted Nemeth, który miał bardzo silny etos rockowy. Dziesiątki tysięcy kilometrów przejechanych, mnóstwo koncertów. Tam poczułem, że coś zaczyna nade mną przejmować władzę.

Teraz mam wrażenie, że nadal – przecież nie ma co się oszukiwać – nie robilibyśmy tego bez odrobiny uwagi na sobie. To jest mega przyjemne. Kurde, lubię to.

Ale ciężko mi mówić o tym, że to lubię. Mogę się do tego przyznać, ale z drugiej strony nie umiem do końca tego tak po prostu przyjąć: „Super, lubię być w centrum uwagi”. Mam wrażenie, że ciągle się tego uczę. A jednocześnie tego chcę. Dziwaczne to jest.

Mikołaj Bukrewicz: Możesz się do tego przyznać, zrobić to na scenie, a potem i tak pomożesz koledze spakować bębny do busa.

Patryk Pietrzak: Ja nie dotykam zestawu perkusyjnego mojego perkusisty, jeszcze coś mu źle rozkręcę...

Ale nosić pomagasz?

Patryk Pietrzak: Nosić zawsze.

To ego prowadzi nas naturalnie do bardzo niejednoznacznej postaci Jana Borysewicza. Miałeś okazję rozmawiać z Janem podczas przygotowywania się do filmu?

Mikołaj Bukrewicz: Spotkaliśmy się parę razy. Zadawałem mu pytania: „Janek, czy to tak było?”. I podobno tak było.

Chyba celowo nie starałem się dokładnie pojąć tej historii z jego perspektywy i słuchać wszystkich jego opowieści. Nie jestem aktorem i nie mam narzędzi, żeby wyegzekwować spójność z prawdą. Uznałem, że muszę zrobić to po swojemu, bo to ja tę historię opowiadam.

Janek mi zaufał. Mam do niego za to wielki szacunek. Zadzwoniłem do niego przed nagrywaniem sceny, w której grałem na gitarze jeden z napisanych przez niego motywów. Zapytałem: „Czy chciałbyś, żebym coś tam zawarł? Powinienem zwrócić na coś uwagę?”. Powiedział tylko: „Nie, graj tak, jak czujesz”. To było dla mnie potwierdzenie, że mi ufa.

A ty Patryk, jak dużo wiedziałeś o swoim bohaterze przed zdjęciami?

Patryk Pietrzak: Znałem Andrzeja Mogielnickiego jako tekściarza. Te popularne rzeczy, ale też mniej oczywiste, na przykład jego współpracę z Kapitanem Nemo. Natomiast nigdy wcześniej nie zgłębiałem samej jego postaci. To człowiek z natury i usposobienia trochę z boku.

Bardzo wiele dało mi wspólne spotkanie z nim i z reżyserem. Spędziliśmy kilka godzin, rozmawiając. Bardzo istotne były dla mnie jego słowa i uwagi. Nie starałem się go imitować, bo nie było też wielu materiałów, które pokazywałyby jego zachowanie.

Natomiast miał bardzo dużo humoru. Przez te kilka godzin dużo się śmialiśmy. To była jego prośba: żeby nie robić tego na smutno. Ja też tak czułem tę postać. Ona była tak napisana, więc wszystko się zsumowało.

Na początku przyszedłem oczywiście w roli aktora. W którymś momencie wyciągnąłem swoją płytę i powiedziałem: „Ja też piszę. Tu są moje teksty”. Rozmowa zmieniła się wtedy zupełnie, bo nie widział już we mnie tylko aktora, ale kogoś, kto zna temat.

Wasza relacja podczas zdjęć była trochę naznaczona postaciami które gracie?

Mikołaj Bukrewicz: Pewnie, że była. Wydaje mi się, że my dopiero na planie weszliśmy w tę dynamikę, w której Patryk-Andrzej był dla mnie-Janka jak starszy brat, który bardziej ogarnia. Ja za to miałem ten drive, potrzebę parcia naprzód.

Dla mnie to nie jest tak, że jest jakiś przełącznik: teraz jesteś postacią, a potem przełączasz go i przestajesz nią być. Nasza relacja na planie była przyjacielska, bardzo ciepła, ale to są więzi budowane w laboratoryjnych warunkach, syntetycznie. Mówiliśmy, że egocentryzm to narzędzie, które umożliwia nam robienie tego, co robimy. Ale empatia jest drugim, równie ważnym, jeżeli nie ważniejszym. Mamy grać bardzo bliskich sobie ludzi, a przecież ja nie mam pojęcia, kim ty jesteś. Więc trzeba było być razem, wypić kawę, coś zjeść, pograć na gitarze…

Patryk Pietrzak: Pamiętam właśnie to, co Mikołaj powiedział o laboratoryjnych warunkach. Po pierwszym spotkaniu miałem poczucie, że jesteśmy trochę pogubieni, bo wiemy, że musimy zbudować coś głębokiego. Z drugiej strony czułem, że to się jakoś naturalnie dzieje, niejako bez wysiłku.

Aktorstwo zaczęło cię interesować przez to doświadczenie? Myślisz o szkole aktorskiej, o nauce?

Mikołaj Bukrewicz: Aktorstwo tak, szkoła nie. Obserwowałem każdego aktora, którego spotykałem, i chciałem robić to, co oni. Ale ja się nie umiem uczyć w szkole – to mi po prostu nigdy nie działało. Skończyłem pierwszy stopień szkoły muzycznej i pół drugiego na skrzypcach, uciekłem, potem poszedłem na wokalistykę, skąd w końcu mnie wyrzucili – bo byłem zajęty, robiłem swoje rzeczy. Mam sympatię dla nauczycieli, ale ja uczę się inaczej: od kolegów. U mnie to najlepiej działa.